Aanpak Lerarentekort in de Regio

Het lerarentekort in het primair en voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs is een groot en groeiend probleem. In 2019 startte OCW daarom met een regeling om regio’s te ondersteunen bij het bestrijden hiervan. VOION is gevraagd om de regio’s te ondersteunen bij de totstandkoming van deze samenwerking en/of bijstelling van de (lopende) projectaanvragen. In 2019 hebben de partners in het Food Valley Scholennetwerk samen een plan van aanpak ingediend en zijn we van start gegaan.

Aanpak

In de komende twee schooljaren richten we ons op een kwalitatieve en kwantitatieve aanpak, op versterking van samenwerking in de regio en borging van opbrengsten. In wisselende verbanden, passend bij behoefte en expertise, zijn instellingen bij activiteiten betrokken. Alle instellingen zien nut en noodzaak in de aanpak van het personeelstekort in het onderwijs, waarbij bovenregionale samenwerking van belang is om het ‘waterbedeffect’ te beperken en erkend wordt dat niet alle regio’s dezelfde tekorten ervaren. Dit onderstreept het feit dat elke regio gebaat is bij maatwerk.

Deelnemende partijen

Deelnemende partners in de regeling van 2019 zijn leden van het regionale vo-ho netwerk in de regio Foodvalley; Food Valley Scholennetwerk. In de regeling van 2020 zijn er ook partners bijgekomen van buiten dit netwerk. Op dit moment participeren de volgende partners in de regionale aanpak personeelstekort.

Voortgezet onderwijs

  • SG Pantarijn - Pantarijn locaties Wageningen en Rhenen
  • St. Openbaar voortgezet onderwijs Ede - Pallas Athene College
  • St. Marnix College - Marnix College Ede
  • St. Christelijke Scholengemeenschap Het Streek - Het Steek Ede
  • St. voor Christelijk voortgezet onderwijs - Christelijk Lyceum Veenendaal
  • St. CVO op rorm. Grondslag Veenendaal e.o. - Ichthus College Veenendaal
  • Gemeente Veenendaal – Rembrandt College Veenendaal
  • St. Christelijk onderwijs Midden Betuwe - Hendrik Pierson College Zetten
  • St. Prot. Chr. Voortgez. Onderw. Gem. Barneveld e.o. - Johannes Fontanus College Barneveld
  • Stg. voor Protestants Christ. Voortgez. Ondrw. De Meerwaarde - De Meerwaarde Barneveld
  • Stichting Dorenweerd College - Dorenweerd College Doorwerth

Beroepsonderwijs

  • Stichting Aeres Groep – Aeres MBO Ede en Barneveld
  • Stg. Christelijk Onderw. Grp. Vallei & Gelderland Midden – Dullon College Ede

Lerarenopleidingen

  • Stichting Aeres Groep- Aeres Hogeschool Wageningen
  • Christelijk Hogeschool Ede (CHE)
  • Wageningen University (WU)

Activiteiten

In de Regionale Aanpak Personeelstekort 2021-2022 zetten de partners in op de volgende activiteiten:

Teach|nasium

Het Teach|nasium is een initiatief om leerlingen op het VO kennis te laten maken met het onderwijs. Het richt zich op zowel kennismaking met het basisonderwijs als wel het voortgezet onderwijs, vanuit het perspectief van de leraar. Centraal staat:

  • Onderwijs is prachtig en betekenisgevend
  • Lerarentekorten in basisonderwijs en voortgezet onderwijs moeten worden aangepakt en opgelost
  • Vergroting kwantiteit, kwaliteit en diversiteit van instroom op lerarenopleidingen

Leerlingen met een grote belangstelling voor het onderwijs (30-40 per schooljaar) kunnen een teach|nasiumtraject volgen waarbij we verwachten dat 80% zich ook daadwerkelijk zal aanmelden voor een onderwijsopleiding (PO of VO).

Contactpersoon: Roel van Swetselaar (CHE), rvswetselaar@che.nl

Profielwerkstukbegeleiding op school

Studenten uit het HO begeleiden het PWS traject van leerlingen in het VO. Dit brengt ontlasting van de begeleidende docent en tegelijkertijd, door de begeleiding vanuit het HO, professionalisering van de VO docent. De studenten die ingezet worden als ondersteuners kunnen zich op deze manier gedurende een jaar oriënteren op het beroep van docent. Naast studenten vanuit de 2e graads lerarenopleiding zijn alle studenten met interesse en bereidheid tot een korte training welkom. De studenten worden door zowel de VO docent als de HO docenten begeleid.

Op scholen worden PWS trajecten op vwo en havo niveau begeleid. De studenten krijgen voorlichting over een carrière in het onderwijs binnen de eigen HO instellingen of worden, wanneer passender, warm overgedragen aan andere instellingen.

Contactpersoon: Roel van Swetselaar (CHE), rvswetselaar@che.nl of Marijn Verweij (WU) Marijn.Verweij@wur.nl

Begeleiden van startende docenten met inzet van de Startwijzer

Vanuit schoolleiding en docenten kwam de vraag om de begeleiding van starters te verbeteren. Zo kwam de Startwijzer in de aanvraag van 2019 in beeld: een tool die goed past bij dit doel.

De inzet van de Startwijzer heeft toen een bijdrage geleverd aan de bewustwording over de stand van zaken van het beleid ten aanzien van de begeleiding van de startende docenten op de school.

Met de uitkomsten van de Startwijzer VO is er met de respondenten een gesprek aangegaan en zijn er ideeën uitgewisseld om tot verbetering te komen. Met deze ideeën kunnen sterke punten verder uitgebouwd worden en verbeterpunten opgepakt.

Het uiteindelijke doel is om voortijdige uitval of uitstroom te voorkomen. Er is een SMART werkplan met doelen waaronder collegiale visitaties, coaching en scholing in mentorschap.

In deze regeling wordt de coachingbehoefte en knelpunten van tenminste 10 starters in beeld gebracht en worden zij op school begeleid.

Contactpersoon: Piety Runhaar (WU), Piety.Runhaar@wur.nl

Samen opleiden

Wageningen University & Research (WUR) biedt een minor educatie aan waarmee studenten met een half jaar didactische scholing als onderdeel van hun bachelor of master een beperkte tweedegraads bevoegdheid kunnen behalen om les te geven in alle leerjaren van vmbo-t en de onderbouw havo/vwo.

Deze module kan gevolgd worden tijdens de bachelor of tijdens en zelfs na de master en maakt daarmee deel uit van een programma waarin zeer veel vakinhoud zit.

De helft van het programma van de minor/module zelf bestaat uit een stage, die intensief wordt begeleid door stagescholen en door een mentor vanuit WUR.

In begeleiding en beoordeling spelen zowel stagebegeleiders als lerarenopleiders een rol. Echter, WUR – en een behoorlijk deel van de scholen in de regio – is niet aangesloten bij een (Academisch) opleidingsscholennetwerk waardoor stagetoewijzing en begeleiding nu relatief separaat en incidenteel plaatsvindt. Wel vindt er systematisch uitwisseling plaats in het kader van het Food Valley Scholennetwerk en projecten als BSL (Begeleiding Startende Leraren).

In het kader van Samen Opleiden en begeleiden willen de verschillende partijen, die zijn betrokken bij de opleiding van studenten van de minor/module, de volgende ambities realiseren, zonder dat er sprake is van een formeel opleidingsscholennetwerk:

  1. Aanbieden en invullen van een vast aantal stageplekken voor WUR studenten per jaar per school (in eerste instantie: 2 per school)
  2. Organiseren van een jaarlijkse studiemiddag/uitwisseling waarbij scholen en de lerarenopleiding samen kijken naar het programma van de opleiding op zowel de instelling als de scholen zelf
  3. Sterkere betrokkenheid van begeleiders van scholen bij de beoordeling van studenten
  4. Realiseren van een procedure voor intake, waarbij studenten niet alleen mede op EVC’s worden beoordeeld, maar ook wordt gekeken naar matching van een student met de opleidingsschool, door een gezamenlijk team van WUR en de opleidingsscholen
  5. Onderling betrekken van elkaar bij mogelijke professionaliseringsactiviteiten
  6. Versterken van zwakke secties waardoor onvoldoende begeleidingscapaciteit heerst om stagiaires te begeleiden

Tenminste 20 stagiaires worden door de samenwerkende partners per jaar begeleid. Waarbij het eerste jaar een aanloop wordt genomen en wellicht ondersteuning aan zwakke secties moet plaatsvinden om tot voldoende begeleidingscapaciteit te komen.

Contactpersoon: Piety Runhaar (WU), Piety.Runhaar@wur.nl of Ruben van de Broek (WU), Ruben.vandeBroek@wur.nl

Informatica, op zoek naar een regionale oplossing

In samenwerking met VO en HO gaan we op zoek naar opties zoals:

  • Onderwijs op afstand
  • Onderwijs voor VO leerlingen op het HO
  • Regio docenten
  • HO docenten naar het VO

In 2019 gingen we van start met onderzoeken van mogelijkheden in de regio om samen het tekort aan bevoegde IN docenten op te lossen (lijn Innovatie). In 2020-2021 wordt de verkenning voortgezet. Deze activiteit moet leiden tot een maatwerkpilot in de regio (2021-2022) om het tekort aan het docenten mee te bestrijden. In de verkenning wordt ook bovenregionaal naar mogelijkheden gezocht.

Contactpersoon: Wilfred Nep (Het Streek), wne@hetstreek.nl

Het VO-Scenario model: Strategisch Personeel Plan

Om goed inzicht te krijgen in de tekorten in de regio wordt het VO-Scenariomodel ingezet. Het doel is om op school- en regionaal niveau tot een inzicht en visie te komen op de aanpak van het personeelstekort. HRM afdelingen van de VO-scholen kunnen hierbij worden ondersteund door VOION en een gezamenlijk aan te stellen projectleider.

Jaar 1

  • Informatiebijeenkomst i.s.m. VOION voor schoolleiders/HRM medewerkers
  • Uitvoeren scans op de scholen
  • Opstellen rapportage

Jaar 2

  • Afronden scans op de scholen
  • Afronden rapportage en terugkoppeling aan de regio
  • Opstellen visie voor RAP in de toekomst
  • Bijeenkomst visie voor RAP in de toekomst

Deze activiteit moet in de komende 24 maanden (m.i.v. 2020-2021) een inzicht opleveren waarmee de regio in het vervolg gefundeerde inzet op de aanpak personeelstekort kan leveren in de eigen regio en in relatie tot andere regio’s.

Contactpersoon: Jamila de Jong (WU), jamila.dejong@wur.nl

Didactisch- Pedagogisch versterken MBO

Binnen het MBO (en ook het VO en HBO) hebben docenten een bevoegdheid nodig. (Onbevoegde) docenten merken dat het ambacht van docent moeilijk is. Ook betekent een behaalde bevoegdheid niet automatisch bekwaamheid. Het betreft hier AVO docenten, maar soms ook andere docenten.

De moeite bij deze zit met name in:

Deze drie kernen vormen de basis van een ontwerpopleiding, die zich verhoudt tot de kaders van het PDG binnen het MBO. Het doel is om (startende) docenten te bekwamen in hun pedagogisch-didactisch handelen en werken vanuit hun professionele identiteit binnen de institutionele kaders van het MBO. Hierdoor zal er minder uitval en verloop van docenten zijn. Een team onderwijskundigen uit het HO en MBO en ervaringsdeskundigen uit het MBO zal onder leiding van een CHE onderwijskundige dit ontwerp maken en voorleggen aan de betrokken MBO’s en andere geïnteresseerde scholen.

Contactpersoon: Roel van Swetselaar (CHE), rvswetselaar@che.nl

Regionaal Loket voor zij-instromers in het onderwijs

In onderling overleg hebben de regio’s in verbonden aan de initiatieven in de regio Arnhem, Nijmegen en Food Valley besloten om samen op te trekken in de inrichting van een informatiepunt of loket voor zij-instromers in het VO. Het is de intentie van bovenstaande partners om in de looptijd van de voorliggende aanvraag een gezamenlijk bovenregionaal loket in te richten.

Doelen van de samenwerking:

  • Op basis van de website LeraarinNijmegen.nl komen tot 1 bovenregionaal loket met regionale zichtbaarheid en regionale vervolgactiviteiten.
  • Aansluiten/gebruik maken van onderwijsloket.nl en lering trekken uit andere vergelijkbare initiatieven op het gebied van activeren van zij-instroom.
  • Samen optrekken richting lokale overheden en provincie Gelderland op het gebied van Onderwijs & Arbeidsmarkt en UWV

Bovenregionaal vraagt dit om overleg en gedeelde investeringen in een digitaal platform voor zij-instromers. Regionaal vraagt dit om overleg, investering in activiteiten en begeleiding om de zij-instromer daadwerkelijk tot instroom in opleiding/aanstelling te brengen.

In regio Food Valley zal o.b.v. een projectleider gekeken worden naar trajecten die zijn opgezet rondom begeleiden van zij-instroom naar een opleiding en opleidingsplek.

Het eerste jaar (2020-2021) zal worden geïnvesteerd in verkenning (naar behoefte) en opzetten van voor de regio passende follow-up trajecten. En het hier en daar experimenteren daarmee. Daarbij worden ook partners zoals UWV en gemeenten betrokken. In het daaropvolgende jaar (2021-2022) moeten er voldoende follow-up trajecten draaien om de belangstelling vanuit zij-instroom op te volgen, hetzij in onze eigen regio, hetzij bovenregionaal.

Contactpersoon: Jamila de Jong (WU), Jamila.dejong@wur.nl 


Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte van onze actviteiten rondom het leraren- en personeelstekort en schrijf je in voor de nieuwsbrief. De nieuwsbrief verschijnt 4 maal per jaar.

Wij gaan zorgvuldig met uw gegevens om en gebruiken deze alleen voor bovenvermeld doel. Op deze verwerking is onze privacyverklaring van toepassing.